Miguel de Cervantes – geniusz stojący za Don Kichotem

Cervantes
Cervantes

Któż w swym życiu nie słyszał o Don Kichocie, sławnym Rycerzem Posępnego Oblicza, przemierzającym jako błędny rycerz rajskie ogrody Kastylii i jego pociesznym giermku Sancho Pansy, najwierniejszym wasalu i najbystrzejszym języku w całej Hiszpanii? Któż nie słyszał o słynnej potyczce tych szlachetnych panów z wiatrakami? A jednak, niewielu, przytłoczeni zapewne niesamowitą historią o Błędnym Rycerzu zapominają czasem, że sam autor – Cervantes, sam przeżył historie, które bez problemu można by spisać na kartach ksiąg. Te historię są dzisiejszym tematem Hidalga spod Rypina.

Miguel urodzony w zubożałej, ale znanej rodzinie szlacheckiej Cervantesów, od młodości lubował się w literaturze. Musiał uciekać z Madrytu, gdy w trakcie nielegalnego pojedynku zranił Antonia de Sigura. Trafił w ten sposób do Rzymu, gdzie zaciągnął się do wojska. W trakcie bitew odznaczył się wielką odwagą. Przed walką nie powstrzymała go nawet dręcząca go wówczas gorączka. Niemniej jednak, przypłacił swe męstwo wieloma ranami na ciele. Wrócił jednak dość szybko do służby. W wolnych chwilach stacjonował w Neapolu, gdzie zapoznawał się z włoską literaturą, która będzie miała wpływ na twórczość przyszłego pisarza.

Honore Daumier - Don Kichot
Honore Daumier – Don Kichot

Zwolniony ze służby wojskowej po czterech latach, w drodze powrotnej do Kastylii, zostaje pochwycony przez Berberów i sprzedany władcy Algieru. Ze względu na listy polecające ważnych postaci we Włoszech, jego cena wykupu jest wyższa niż przeciętnego chrześcijanina. W niewoli Cervantes daje się poznać jako niepokorny więzień, który nikomu nie chyli głowy. Niejednokrotnie próbuje ucieczki, a jednak ze względu na wyższą wartość w złocie niż inni, traktowany jest przez swoich „właścicieli” z pewnego rodzaju szacunkiem i tolerancją wobec wybryków. Wykupiony zostaje przez swoją rodzinę za wysoką cenę, niemal w ostatniej chwili, bowiem wkrótce miał zostać przeniesiony do Konstantynopola.

Po wyjściu z niewoli osiadł w Hiszpanii. Jego zasługi wojenne z biegiem lat przestały budzić taki respekt jak kiedyś. Nie udało mu się wstąpić do portugalskiego wojska. Wkrótce opuścił służbę wojskową na stałe i postanowił żyć z pisarstwa. Było to jednak zadanie dość trudne. Jako, że był to okres rozkwitu hiszpańskiego teatru, Cervantes postanowił zabrać się za dramatopisarstwo. Jak sam twierdzi jego sztuki zostały przyjęte przez publiczność :

„bez obrzucania aktorów warzywami”

Z tego także nie zdołał wyżyć. Próbował swoich sił jako księgowy, z posady tej zrezygnował, gdy nie mógł sobie poradzić ze wszystkimi księgami i został oskarżony o działanie na niekorzyść armii, później nawet jako poborca podatkowy. Mimo to, nie było to jego prawdziwe powołanie. Wrócił więc do swego ukochanego, choć niezbyt dobrze płatnego zawodu : poety.

Cervantes dał się poznać jako przenikliwy satyryk nie bojący się krytykować nawet wysoko postawionych ludzi. Piętnował ludzkie przywary. Niestety, po czterech latach jego wcześniejsze problemy jako księgowy poskutkowały wrzuceniem Miguela do więzienia.

wiatraki
Don Kichot ruszający na wiatraki

Po wyjściu udało mu się wydać kilka pomniejszych dzieł, a także swoje magnum opus : „El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha” – książkę opowiadającą o perypetiach błędnego rycerza Don Kichota i jego giermka Sancho Pansy. Niestety, to niemalże doskonałe dzieło literackie nie przyniosło Miguelowi bogactw, a jedynie sławę, choć dużą, bo na całą Europę. Jego dzieło zostało przetłumaczone na między innymi włoski, francuski czy holenderski. Na jego sukcesie zapragnęli żerować inni. Pewien autor, występujący pod pseudonimem de Avellanedy napisał „drugą część” przygód don Kichota, w której licznie znieważał Cervantesa. Miguel podjął rękawicę i w drugim tomie przygód błędnego rycerza z la Manchy, w której wyśmiewał się z dzieła konkurenta.

donquixoteSukces don Kichota sprawił, że wydawcy chętniej patrzyli na Cervantesa. Wydał jeszcze kilka powieści. Niestety, za jego życia nie udało mu się osiągnąć dostatku. Złe dobory wydawców, nieszczęśliwe zdarzenia, pozwy sądowe i inne tego typu sprawy w końcu wprowadziły Miguela do grobu.

Nie udało mu się za życia osiągnąć swego celu, jednak doceniony został po swojej śmierci. Dzisiaj „Don Kichot z la Manchy” jest najczęściej kupowaną i drukowaną książką (niereligijną i niepolityczną) ze wszystkich powstałych dzieł literackich.

Pieśń Jacka Kaczmarskiego „Cervantes” w wykonaniu Tria Łódzko-Chojnowskiego :

Don Kichot i Sancho Pansa - autorstwa mojego